Kolor purpury
Wydawać by się mogło, że twórczość Spielberga
o wyłącznie filmy rozrywkowe, w których najważniejsza jest akcja, widowisko i wątki sentymentalne. Trudno doszukać się w nich pogłębionej analizy charakteru postaci czy wątków dramatycznych. Świadomy tego faktu, Spielberg przystąpił do pracy lad obrazem zatytułowanym Kolor purpury 1985 rok. Jest to kronika opisująca czterdzieści lat życia czarnej kobiety na południu Stanów Zjednoczonych. Scenariusz filmu został oparty na powieści, która jest apoteozą siły ducha bohaterki. Ekranizacja Koloru purpury wzbudziła wiele kontrowersji, a Spielberga skrytykowano za zbyt łagodne potraktowanie tematu w porównaniu z wersją książkową.
W 1986 roku Spielberg zaskoczył widzów realizacją filmu animowanego zatytułowanego An American Tale. Tym razem jednak, artysta nie wystąpił w roli reżysera, lecz producenta finansującego produkcję. Jako producent Spielberg ma również na swym koncie takie przeboje ekranu, jak Gremliny, kolejne części Powrotu do przyszłości oraz Kto wrobił królika Rogera?
Steven Spielberg ponownie stanął za kamerą na planie filmu Imperium Słońca (1987), który jest realistycznym obrazem wojennej tułaczki Europejczyków, którzy po japońskiej inwazji na Chiny trafia ją do obozu pracy. Wszystkie wydarzenia widziane są oczyma dziecka surowo doświadczonego przez wojnę. Oprócz kolejnej części przygód Indiany Jonesa, w roku 1989 ukazał się również fantastyczny film Always (Zawsze), zaś dwa lata później obraz zatytułowany Hook - wersja bajki o Piotrusiu Panie. Krytycy uznali, że powrót reżysera do literatury dzieciństwa symbolizuje głębokie rozdarcie Spielberga - magnata show-businessu, który nigdy nie przestał być chłopcem.